Portal - Wielkie Oczy
polski Strona główna / Siostry Boromeuszki / Życie codzienne Mieszkańców DPS w Wielkich Oczach
Środa - 14 listopada 2018      > > 400-lecie Cudownego Obrazu < <
[Dzieje Wielkich Oczu] [Cudowny obraz Matki Bożej] [Modlitwa do Matki Bożej] [Rys historyczny] [Porządek nabożeństw ] [Informator pielgrzyma] [Pozycje książkowe i nie tylko] [Siostry Boromeuszki] [Akcja Katolicka] [MDPC i APDC ] [Służba liturgiczna] [RAM] [Twórczość Parafian] [Pliki MP3] [Galeria] [Forum] [Księga pielgrzymów] [Kontakt] [KRONIKA]
Życie codzienne Mieszkańców DPS w Wielkich Oczach

s. Marietta Głuszak

 

ŻYCIE CODZIENNE MIESZKAŃCOW DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ

W WIELKICH OCZACH

 

 

Życie nie składa się z wielkich poświęceń i obowiązków,

ale przede wszystkim z drobiazgów.

Uśmiech i życzliwość rozdawane na codzień są tym,

co zdobywa i zatrzymuje serca i daje pocieszenie.

 

/Humphrey  Davy/

 

Często szukamy w życiu chwil wielkich, a zapominamy, że to co je tworzy naprawdę, to drobne, świadczące o wierności gesty życzliwości, pokory, przebaczenia, delikatności. To każdy dzień przeżyty z większą lub mniejszą intensywnością, bogaty w radości i smutki tworzy treść naszego życia. Przeżywanie codzienności zapewnia dom – miejsce, w którym żyjemy, pracujemy i odpoczywamy. Dom, który zawsze dzielimy z innymi członkami rodziny. Poprzez miłość wyrażającą się w drobiazgach codziennego życia wszyscy członkowie rodziny, a tym samym współmieszkańcy domu ubogacają się wzajemnie, osiągają pełny rozwój swojej osobowości. Nie każdemu jednak dane jest rozwijać się  i osiągać dojrzałość i samodzielność w normalnych warunkach rodzicielskiego domu.

Osobie upośledzonej umysłowo, bez względu na stopień tego upośledzenia, najlepszy rozwój i funkcjonowanie społeczne może zapewnić prawidłowo funkcjonująca rodzina.

W sytuacji kiedy rodzina staje się niewydolna i nie może zapewnić opieki czy w przypadku śmierci rodziców lub opiekunów, a środowiskowa pomoc napotyka w swojej praktyce na trudności zorganizowania opieki na odpowiednim poziomie nad osobą upośledzoną umysłowo w środowisku rodzinnym lub lokalnym, jedynym rozwiązaniem staje się wówczas umieszczenie takiej osoby w domu pomocy społecznej[1].

   Od września  2001 roku pracuję w Domu Pomocy Społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej intelektualnie w stopniu umiarkowanym, znacznym i głębokim. Na co dzień mam kontakt z mieszkańcami, którzy już nieraz mile zaskoczyli mnie swoją serdecznością i przywiązaniem. Każdego dnia poznaję ich potrzeby oraz możliwości rozwojowe, które czasem są niewielkie, zwłaszcza u dzieci głęboko upośledzonych. Jednak każde z nich pragnie na swój sposób kochać i być kochane.

   Także każdy dzień w tym Domu zaskakuje mnie bogactwem zajęć, jakie oferuje się mieszkańcom, by mogli osiągnąć swoje możliwości rozwojowe. Troska personelu i odpowiednie oddziaływania rewalidacyjno – wychowawcze powodują, że niektóre dzieci osiągają bardzo wiele.

  Bogactwo życia mieszkańców zachęciło mnie do podjęcia tematu przeżywania codzienności w Domu Pomocy Społecznej w Wielkich Oczach.

    W 1994 roku problem życia codziennego w domach pomocy społecznej opracowała socjolog - Elżbieta Tarkowska[2]. Badania, które przeprowadziła na potrzeby swojej pracy, dotyczyły sytuacji domów pomocy społecznej w Polsce na początku lat 90–tych. W ciągu ostatnich 15 lat nastąpiło wiele pozytywnych zmian w instytucjonalnych formach pomocy społecznej[3]

    W niniejszym opracowaniu pragnę ukazać organizację życia codziennego mieszkańców Domu Pomocy Społecznej w Wielkich Oczach z punktu widzenia zaspokajania potrzeb zamieszkujących w nim osób niepełnosprawnych umysłowo, a tym samym podnoszenia jakości życia tych osób. Pragnę również podjąć próbę ukazania życia codziennego, które nie tylko jest trudem i monotonią, ale może być czymś pięknym i radosnym, pociągającym innych do lepszego życia.

 
    Dom Pomocy Społecznej w Wielkich Oczach jest widoczny z dużej odległości. Budynek jest własnością Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia św. Karola Boromeusza. Od 120 lat służy on zaspokajaniu potrzeb ludzi ubogich i chorych. Od 1969 roku opiekę znajdują w nim dzieci upośledzone umysłowo.

   Zasady i organizację Domu Pomocy Społecznej w Wielkich Oczach jako środowiska osób niepełnosprawnych intelektualnie określa Regulamin Organizacyjny wprowadzony na podstawie Statutu Domu[4]. Organem prowadzącym Dom Pomocy Społecznej jest Zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia św. Karola Boromeusza z siedzibą Władz Generalnych w Mikołowie.


Dom działa na podstawie

  • umowy zawartej między Zgromadzeniem Sióstr Miłosierdzia św. Karola Boromeusza a Zarządem Powiatu Lubaczowskiego,

  • Statutu;

  • Kodeksu Pracy i przepisów wykonawczych.


Dom zaspokaja istotne potrzeby 70–ciu mieszkańców upośledzonych umysłowo.

Zapewnia im:

  • godne życie,

  • rozwój osobowości,

  • samodzielność według możliwości fizycznych i psychicznych.

Całodobowa opieka Domu gwarantuje:

  • miejsce zamieszkania wraz z wyposażeniem,

  • bieliznę, odzież i obuwie,

  • opiekę zdrowotną,

  • opiekę duszpasterską,

  • godne traktowanie, bezpieczeństwo i spokój,

  • wychowanie oparte na zasadach chrześcijańskich,

  • dostęp do kultury, oświaty i rekreacji.

Priorytetowymi zadaniami Domu są:

  • Stworzenie właściwej bazy mieszkaniowej i bytowej;
  • Zaspokajanie słusznych potrzeb mieszkańców Domu;

  • Zatrudnienie kwalifikowanego personelu do pracy socjalnej;

  • Tworzenie sprzyjającego klimatu dla rozwoju osób upośledzonych umysłowo.

    

    Dom jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej intelektualnie  z granicą wiekową 30 lat. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie domów pomocy społecznej z dnia 15 września 2000 roku[5]  dopuszcza przebywanie w domu osób, które ukończyły 30 rok życia, jeżeli charakteryzuje je mała zdolność adaptacyjna do zmiany otoczenia i okres pobytu tych osób w domu przekracza 5 lat. Osoby skierowane do Domu Pomocy Społecznej w Wielkich Oczach posiadają orzeczenie o niepełnosprawności intelektualnej, a w swoim najbliższym otoczeniu szczególnie w rodzinie nie znalazły pomocy i pozytywnego wsparcia.

   Dom ma charakter koedukacyjny i przebywa w nim 27 dziewczynek i 43 chłopców. Stopień upośledzenia umysłowego mieszkańców jest zróżnicowany:

     Praca socjalna wobec mieszkańców realizowana jest w 3 zespołach wychowawczych:

1. Dziewcząt (22 osoby).

    Dziewczęta mieszkają na drugim piętrze nowego budynku w dwuosobowych pokojach. Zajęcia odbywają się w świetlicy oraz pracowni terapeutycznej. Personel według ustalonego harmonogramu realizuje program wspierający i zaspokajający potrzeby mieszkanek. Rozpiętość wiekowa w tej grupie wychowanek oraz różne możliwości fizyczne i psychiczne pozwalają na udzielanie wzajemnej pomocy koleżeńskiej.

2. Chłopców fizycznie zdrowych (28 osób).

    Chłopcy zajmują jedno skrzydło domu starego budynku oraz część budynku nowego na pierwszym piętrze. Zajęcia z tą grupą są prowadzone w sali wyposażonej w sprzęt RTV oraz pomoce do nauczania i zabaw. Personel wyznaczony do pracy w tej grupie zapewnia wychowankom pomoc pielęgniarską, wychowawczą, terapeutyczną, rehabilitacyjną i edukacyjną.

3. Osób ze sprzężoną niepełnosprawnością umysłową i fizyczną (20 osób).

    Stopnie tego sprzężenia są bardzo różne. W grupie tej istnieje większa potrzeba pomocy, szczególnie w zakresie potrzeb fizjologicznych, zdrowotnych, terapeutycznych. Personel pielęgniarski, opiekuńczy i terapeutyczny jest zobowiązany zaspakajać takie potrzeby, których wychowankowie nie są w stanie wyrazić (odczucie bólu, choroby, itp.). Grupa ta wymaga w sposób szczególny zrozumienia, czułości i serca.

Czas życia codziennego.

   Życie codzienne każdego człowieka składa się z minut, godzin, dni, tygodni, miesięcy i lat. W zależności czym je wypełnimy, jaką treścią – taką wartość będzie miało nasze życie.

    Dom Pomocy Społecznej w Wielkich Oczach, z racji swego instytucjonalnego charakteru, czas życia codziennego swoich mieszkańców ujmuje w pewne ramy określając plan dnia, tygodniowy plan zajęć, miesięczny plan pracy.

    Dzienny plan pracy Domu Pomocy Społecznej w Wielkich Oczach jest dopasowany do możliwości i potrzeb przebywających w nim mieszkańców.

       Plan dnia Domu przedstawia się następująco:

godz.   6ºº - 7³º      - zajęcia poranne

godz.   7ºº - 7³º      - Msza święta w kaplicy (uczestniczą zainteresowani)

godz.   7³º - 8ºº      - śniadanie

godz.   8ºº - 12ºº    - zajęcia szkolne i zajęcia z terapii zajęciowej

godz. 12ºº - 13ºº    - obiad

godz. 13ºº - 14ºº    - odpoczynek poobiedni

godz. 14ºº - 14³º    - podwieczorek

godz. 14³º - 18ºº    - zajęcia według planu ( artystyczne, sportowe, turystyczne)

godz. 18ºº - 18³º    - kolacja

godz. 18³º - 19ºº    - wspólny różaniec w kaplicy

godz. 19ºº - 21ºº    - zajęcia wieczorne (dobranocka, toaleta wieczorna, zajęcia indywidualne)

godz. 21ºº - 6ºº      - cisza nocna.

       Ważną rolę w życiu codziennym mieszkańców Domu pełni tygodniowy plan pracy. Obejmuje on stałe zajęcia, które występują w ciągu tygodnia. Tygodniowy plan zajęć w Domu Pomocy Społecznej w Wielkich Oczach obejmuje zajęcia z rehabilitacji związane z usprawnianiem motoryki oraz uprawianiem różnych dyscyplin sportowych: piłki nożnej, rzutu do kosza, jazdą na rowerze, skokiem w dal, rzutem kulą itp. Dzięki tym zajęciom niektóre dzieci zdobywają sprawność poruszania się o własnych siłach, zaś inne ogólną sprawność fizyczną pozwalającą im na uczestnictwo w licznych olimpiadach i spartakiadach sportowych. Zajęcia te odbywają się od poniedziałku do piątku   w godzinach:

  • od 8ºº do 14ºº    - zajęcia indywidualne,

  • od 14³º do 16ºº  - zajęcia grupowe.

      W ciągu tygodnia mieszkańcy Domu mogą też uczestniczyć w terapii zajęciowej, która proponuje bogactwo różnych zajęć w zależności od sprawności i zainteresowań. Zajęcia te odbywają się w godzinach od 14³º do 18ºº. Każdy mieszkaniec ma prawo wyboru rodzaju zajęć. Tygodniowy plan terapii zajęciowej oferuje:

  • w poniedziałek – prace ręczne, makramę, odlewy gipsowe, taniec, śpiew,

  • we wtorek – zajęcia parateatralne, zajęcia umuzykalniające i malowanie na szkle,

  • w środę – prace ręcznych, makramę, odlewy gipsowe, taniec, śpiew,

  • w czwartek – zajęcia parateatralne, zajęcia umuzykalniające i malowanie na szkle,

  • w piątek – prace ręczne, makramę, odlewy gipsowe, śpiew.

   Sobota jest dniem zajęć gospodarczo – porządkowych, w które chętnie angażują się mieszkańcy Domu. Uczą się w ten sposób wykonywać różne rzeczy związane z utrzymaniem porządku w swoich pokojach, wspólnych pomieszczeniach i na korytarzach. Czują się odpowiedzialni za Dom, który jest przecież ich Domem, i czują się potrzebni.

     Niedziela natomiast jest dniem, w którym wszyscy uczestniczą w niedzielnej Eucharystii, mają czas na indywidualny odpoczynek albo w gronie ulubionych kolegów czy koleżanek. Jest to również dzień świątecznych spacerów i wspólnego świętowania przy dobrym podwieczorku, kawie czy herbacie.

    Ważną rolę w życiu Domu pełni również miesięczny plan pracy. W większym jeszcze zakresie niż plan tygodniowy, uwzględnia specyfikę pór roku oraz dostosowuje do nich formy aktywności poza domem (wycieczki, zawody sportowe, kuligi, wyprawy po grzyby do lasu itp.) i w domu (np. przygotowywanie pisanek, ozdób na choinkę, prezentów świątecznych). Obejmuje on także zajęcia związane z konkretnymi datami uroczystości, rocznic i świąt. Są one różnorodne i umożliwiają uczestnictwo w nich osób o różnym poziomie sprawności.

Przestrzeń i środowisko materialne.

     Budynek mieszkalny, w którym mieści się Dom Pomocy Społecznej w Wielkich Oczach jest po kapitalnym remoncie i jest dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych. Zostały zlikwidowane bariery architektoniczne, zamontowano dwie windy: w głównym i nowym budynku.

    Nowy budynek mieszkalno – rehabilitacyjny połączony z budynkiem głównym został oddany do użytku w 2002 roku. Zwiększona powierzchnia lokalowa przyczynia się do prawdziwego dobra mieszkańców.

   Do pracy socjalnej, terapeutycznej i rehabilitacyjnej Dom Pomocy Społecznej posiada pomieszczenia:

  • świetlicę - przeznaczoną do terapii zajęciowej, imprez domowych oraz spotkań kulturalnych,

  • salę edukacyjną – do zajęć w „Szkole Życia” oraz zajęć rewalidacyjnych,

  • salę rehabilitacyjną – wyposażoną w sprzęt do ćwiczeń usprawniających motorykę,

  • dwie łazienki rehabilitacyjne – wyposażone w wanny służące do hydromasażu,

  • „łączniki” – pomieszczenia, łączące budynek stary z nowym, służące do wspólnych spotkań rekreacyjnych i towarzyskich,

  • jadalnię – służącą do spożywania posiłków i spotkań „przy stole”,

  • salę „doświadczania świata” – wyposażoną w światła, łóżko wodne.

    Mieszkańcy bardziej sprawni zamieszkują umeblowane i urządzone pokoje dwuosobowe. Wiele z nich posiada również łazienki z pełnym wyposażeniem. Współmieszkańcy pokoju dobierają się sami. Najczęściej jest to ulubiona koleżanka albo najlepszy kolega czy rodzony brat. Mieszkańcy mniej sprawni zamieszkują pokoje czteroosobowe, których powierzchnia wynosi 6 m² na osobę[6]. Każdy pokój wyposażony jest w tapczany, szafę, stolik i krzesełka. Obuwie i odzież, która jest kupowana dla każdego mieszkańca indywidualnie ma swoje miejsce w szafie. Podobnie ma się z przyborami toaletowymi, które mają swoje miejsce w łazience przylegającej do pokoju. Personel dba o to, by ubrania nie tylko były czyste i odpowiednie do pory roku, ale by również były estetyczne i podobały się osobom, dla których są przeznaczone.

  Do najbardziej podstawowych zadań Domu, na którym skupia się znaczna część aktywności pracowników, jest zapewnienie mieszkańcom pożywienia. Także w życiu codziennym mieszkańców posiłki urastają do ważnych wydarzeń, strukturalizujących czas. Jednak w obecnym funkcjonowaniu domu pomocy społecznej myślę, że nie są one najważniejsze[7]. Mimo, iż nadal jeszcze w przygotowywaniu posiłków, w podawaniu ich i spożywaniu widoczna jest instytucjonalna forma żywienia, na którą mieszkańcy nie mają żadnego wpływu, to personel Domu Pomocy Społecznej w Wielkich Oczach przywiązuje dużą wagę do społecznych i kulturowych aspektów posiłków. Jest on okazją do spotkania, nauki kulturalnego zachowania się przy stole, estetycznego spożywania posiłku.

   Starsi mieszkańcy Domu biorą udział w terapii pracą w kuchni, pralni, jadalni czy zmywalni. Wówczas razem z zatrudnionym personelem wykonują czynności związane z przygotowaniem posiłku, praniem czy zmywaniem naczyń. Doświadczają w ten sposób zachowań i norm przyjętych w życiu rodzinnym w zwykłych gospodarstwach domowych.

   Dzieci i młodzież potrzebują dużo ruchu i przestrzeni. Pod tym względem mieszkańcy naszego Domu niczym nie różnią się od swoich rówieśników w ich wieku. Korzystne położenie Domu Pomocy Społecznej w Wielkich Oczach sprzyja częstym spacerom, wyprawom do lasu, letnim i zimowym sportom wzmacniającym kondycję fizyczną. Plac zabaw zorganizowany blisko Domu zapewnia również odpoczynek, rozrywkę, umożliwia ruch, wyzwala inicjatywę    i aktywność dzieci.

Środowisko społeczne.

    Dyrektor Domu zatrudnia pracowników i rozwiązuje z nimi umowy na podstawie określonych zasad i przyczyn. Zatrudnianie personelu zmierza do zaspokajania istotnych potrzeb 70-ciu mieszkańców upośledzonych umysłowo.

   Regulamin Organizacyjny Domu wymienia obowiązki dla każdej grupy pracowniczej. Zakres czynności każdego pracownika jest dokumentem potwierdzonym własnoręcznym podpisem i załączonym do akt osobowych.

  Zatrudnianie personelu jest związane z bezpośrednią służbą wychowankom w zakresie pielęgniarstwa, wychowania, zajęć terapeutycznych, rehabilitacyjnych, edukacyjnych i obiektywnego dobra mieszkańców.

    Wzbogaceniem personelu Domu Pomocy Społecznej jest kadra Specjalnego Ośrodka Szkolno – Wychowawczego z Lubaczowa. Pracę rewalidacyjną prowadzą:

  • pedagodzy z wyższym wykształceniem o kierunku: pedagogika specjalna i specjalności: oligofrenopedagogika  (12 osób),

  • pomoce nauczycieli z wykształceniem średnim (10 osób).

   Bezpośrednią całodobową opiekę nad wychowankami Domu sprawują pielęgniarki i opiekunki. Do ich zadań należy troska o zdrowie i bezpieczeństwo mieszkańców. Pomoc ta musi uwzględniać wszystkie aspekty życia osobowego. Pracownicy zobowiązani do świadczenia opieki nad wychowankami mają stworzyć wszystkim warunki do życia i rozwoju, zapewnić intymność i godność osobistą. Wychowankom ze zmniejszoną sprawnością psychofizyczną pomagają w czynnościach samoobsługowych i pielęgnacyjnych.

    Personel pielęgniarski oprócz czynności opiekuńczych jest zobowiązany świadczyć w porozumieniu z lekarzami całodobową opiekę medyczną. Ze względu na różnorodny stan psychofizyczny wychowanków, praca pielęgnacyjna jest uzupełniana świadczeniem pomocy medycznej.

     W Domu Pomocy Społecznej w Wielkich Oczach pracuje także personel rehabilitacyjny. Prowadzi on rehabilitację ruchową z dziećmi upośledzonymi psychoruchowo. Maksymalne usprawnianie ruchowe wychowanków jest prowadzone w oparciu o indywidualny plan zajęć każdego dziecka uwzględniając rodzaj i stopień deficytów motorycznych.

   Dom także zatrudnia pracownika kulturalno – oświatowego i terapeutów zajęciowych, zadaniem których jest aktywizowanie mieszkańców, stwarzanie warunków do ich aktywizacji i inicjowanie różnych form aktywności, aby nie dopuścić do monotonii i stereotypów.

  Do zadań pracowników socjalnych, którzy również pełnią ważną rolę w życiu codziennym mieszkańców, należy troska o każdą osobę, jej kontakty z rodziną, ze szkołą oraz organizowanie czasu wolnego (wczasy, turnusy rehabilitacyjne).

    Personel Domu bezpośrednio zaangażowany w pracę opiekuńczo – wychowawczą tworzy Zespół Opiekuńczo - Terapeutyczny który pełni rolę koordynatora w poznawaniu wszechstronnych potrzeb wychowanków oraz w tworzeniu planu działań w celu ich zaspokajania.

  Oprócz pracowników tworzących Zespół Opiekuńczo - Terapeutyczny istotną rolę w życiu codziennym mieszkańców odgrywa personel administracyjny i obsługi. Panie z biura, panie kucharki, panie pracujące na jadalni i w zmywalni naczyń, panie w pralni czy pan kierowca są osobami bardzo ważnymi i znaczącymi w życiu wychowanków. Mieszkańcy spotykają się na co dzień z ich pracą. Często bezpośrednio się w nią angażują w ramach terapii pracą. Znają ich po imieniu, okazują im życzliwość i korzystają z ich doświadczenia.

   Zespół 74 pracowników, w zakresie swoich czynności, ma wpisaną troskę o wszechstronny rozwój osób upośledzonych umysłowo przebywających w Domu Pomocy Społecznej w Wielkich Oczach. Zorganizowana, systematyczna i wspólna praca personelu jest zobowiązaniem wynikającym z potrzeby zaspokajania potrzeb mieszkańców. Ona to gwarantuje możliwość rozwoju osobowości i kształtowania właściwych postaw społecznych.

   Mieszkańcy, chociaż są przedmiotem wsparcia tak licznie zatrudnionego personelu, są również podmiotem tych oddziaływań. Pozytywne relacje między pracownikami podejmującymi pracę socjalną, a odbiorcami tych działań, stwarzają możliwość osiągania skuteczniejszych efektów.

Dom a świat zewnętrzny.

   Rodzina i panujące w niej relacje mają duży wpływ na kształtowanie się osobowości dziecka i jego rozwój. Procesy uspołecznienia przebiegają w niej w warunkach silnej, emocjonalnej więzi, mają fundamentalne znaczenie dla procesu kształtowania się poczucia bezpieczeństwa i rozwoju psychospołecznego dziecka. W przypadku mieszkańców omawianego Domu sytuacja rodzinna przedstawia się następująco:

  • wychowankowie pochodzący z pełnej rodziny 47 osób,

  • wychowankowie pochodzący z niepełnej rodziny 20 osób,

  • rodzice nie żyją 2 osoby,

  • rodzice porzucili dzieci 1 osoba.

   Utrzymywanie więzi rodzinnej, stałego kontaktu z najbliższymi pozytywnie wpływa na samopoczucie i rozwój dziecka. Mieszkańcy mogą liczyć na wsparcie rodziny  w przypadkach:

  • kontakty z rodziną częste                    9 osób,

  • kontakty z rodziną rzadkie                14 osób,

  • brak kontaktu                                    47 osoby.

   Jak widać powyżej wychowankowie Domu Pomocy Społecznej w Wielkich Oczach w większości pozbawieni są możliwości korzystania ze wsparcia rodziny. Są zmuszeni uczyć się zachowań społecznych w warunkach Domu Pomocy Społecznej. Pracownicy socjalni nawiązują kontakty z rodzicami dzieci. Dom jest otwarty na przyjmowanie odwiedzin rodzin oraz osób z najbliższego otoczenia wychowanków. Nie ogranicza się czasu na odwiedziny, ani tych odwiedzin się nie utrudnia. Doceniając wartość spotkania wychowanka z rodziną, personel socjalny poszukuje wciąż nowych sposobów ich pielęgnowania.

       Kontakty wychowanków z rodziną są podtrzymywane przez ich odwiedziny w domu rodzinnym. Okazją do tego są dni świąteczne, ferie bądź wakacje. W wypadku braku możliwości bezpośredniego spotkania wychowanka z rodzicami, kontakty rekompensowane są przez korespondencję i rozmowy telefoniczne. Podtrzymywanie kontaktów z rodziną wychowanków to nie tylko wymóg zadań Domu, lecz stała troska o przeżywanie pozytywnych treści. Świadomość „posiadania” swojej rodziny i bliskich osób jest czymś ważnym dla każdego człowieka. Obojętność rodziców i najbliższych jest wypełniana otwarciem się rodzin personelu dla wychowanków. Święta oraz inne okazje są powodem zapraszania naszych mieszkańców do rodzin pracowników.

   Istotną rolę w życiu i rozwoju mieszkańców odgrywa szkoła i kontakty z nauczycielami. Ministerstwo Edukacji Narodowej w oparciu o rozporządzenie z dnia 19.08.1994 r.[8]objęło „obowiązkiem szkolnym” dzieci upośledzone umysłowo w stopniu głębszym i głębokim       od 3 do 25 roku życia. Zajęcia te są organizowane w ośrodkach opiekuńczych, Zakładach Opieki Zdrowotnej, a także w domach pomocy społecznej.

  W Domu Pomocy Społecznej w Wielkich Oczach zajęcia rewalidacyjno – wychowawcze są organizowane od 1977 roku. Obecnie na terenie Domu dzieci korzystają z tych zajęć         w siedmiu zespołach rewalidacyjno - wychowawczych, które obejmują 23 dzieci głęboko upośledzonych umysłowo. Ponadto utworzone są trzy zespoły edukacyjno – terapeutyczne    (23 dzieci) dla dzieci i młodzieży głębiej upośledzonych umysłowo w stopniu umiarkowanym  i znacznym.

  Treść nauczania ogniskuje się wokół rozwijania umiejętności komunikowania się oraz nauki samodzielności i wiedzy o świecie. Szczególne miejsce w programie zajmują zajęcia ekspresyjne, traktowane jako ośrodek rozwijania i kształcenia umiejętności rozwijania uczuć. Duży nacisk położony został na zajęcia terapii indywidualnej. Terapia grupowa ukierunkowana jest przede wszystkim na rozwój społeczny dziecka[9].

   Dzieci prezentują swoje umiejętności nabyte w szkole w środowisku lokalnym. W październiku 2004 roku dzieci głęboko upośledzone umysłowo razem ze swymi nauczycielkami brały udział w I Podkarpackim Dniu Treningowym Programu Aktywności Motorycznej Olimpiad Specjalnych  w Lubaczowie. Od 2002 roku, w maju, dzieci ze   „Szkoły Życia” uczestniczą w występach grup teatralnych na Wojewódzkim Festiwalu Sztuki, który organizowany jest przez Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy w Domu Kultury w Lubaczowie. W 2004 roku zdobyły wyróżnienie za bajkę pt. „Złota rybka”, a w 2005 roku – nagrodę główną za bajkę pt. „Królewna Śnieżka i trzech krasnoludków”.

  Nauczyciele prowadzą także zajęcia integracyjne wychowanków Domu z dziećmi Szkoły Podstawowej w Wielkich Oczach. Spotkania dzieci pełnosprawnych z upośledzonymi umysłowo są pożyteczne dla obu stron. Jedne zdobywają umiejętności, drugie uszlachetniają swoją osobowość przez gotowość niesienia pomocy.

  Miejscowość Wielkie Oczy jest wsią pielgrzymkową. Do kościoła parafialnego przychodzą pielgrzymi, aby uczcić koronowany przez Jana Pawła II obraz Matki Bożej. Odwiedziny zabytkowego kościoła są zasadniczo równoczesne ze spotkaniem z wychowankami Domu. Okazja ta jest wykorzystywana na prezentację osiągnięć dzieci w dziedzinie śpiewu, występów artystycznych oraz dzielenia się wytworami prac ręcznych.

  Ze szczególną radością mieszkańcy Domu przyjmują gości. Częstymi gośćmi są przyjaciele z Holandii. Znaki tej przyjaźni są widoczne. Dowodem ich życzliwości jest pomoc przy budowie nowego budynku oraz jego wyposażeniu. Korytarze upiększone malowidłami ogromnych zwierząt są dziełem holenderskich przyjaciół.

  Troska o integrację ze środowiskiem[10] i wszelkie wzbogacające kontakty naszych wychowanków ze środowiskiem społecznym przejawia się także w organizowanych corocznie wakacjach. Stało się już tradycją, że grupa około 17 osób korzysta z wakacji nad morzem w Ustroniu Morskim, a inni mieszkańcy w tej samej liczbie w górach w Zakopanem. Okoliczność ta włącza nasze dzieci do życia ludzi normalnych. Tryb życia ludzi odpoczywających nad morzem bądź w górach staje się ich udziałem. Dodatkowy sposób wzbogacania życia społecznego to wyjazd młodych ludzi na wczasy ogólnie dostępnymi środkami lokomocji. Dzieci upośledzone umysłowo, szukając atrakcji, chętniej poruszają się tymi środkami, czyli autobusami i pociągami niż samochodem zakładowym.

  Nasi mieszkańcy chętnie również wyjeżdżają na turnusy rehabilitacyjne. Korzystały już one z tego środka wsparcia w: Iwoniczu Zdroju, Jarosławcu, Pszczelinach, Brennej, Muszynie. Przebywanie w otwartym środowisku umożliwia dzieciom udział w życiu społecznym, kulturalnym, artystycznym. Pracownicy socjalni w pracy z dziećmi niepełnosprawnymi intelektualnie stosują każdą formę umożliwiającą włączenie się w życie społeczne.

  Codzienność jest tą rzeczywistością, w której realizuje się nasze życie. Od poranka do wieczora wypełnia nam czas i tworzy naszą osobowość. Może być przeżywana w ciągłym niepokoju, trosce, poczuciu bezsensowności. Troska o drugiego człowieka powoduje, że wypełnia ją miłość i dzięki temu staje się źródłem radości i przebaczenia.

   W życiu codziennym mieszkańców Domu Pomocy Społecznej w Wielkich Oczach wyróżniłabym cztery elementy, które się przenikają każdego dnia i ubogacają życie osób      w nim przebywających. Po pierwsze to troska o mieszkańca zapewniająca poczucie bezpieczeństwa i bycia kochanym. U podłoża działalności Domu Pomocy Społecznej w Wielkich Oczach leżą zasady i wartości chrześcijańskie, w duchu których wypełniane są wszelkie zadania związane z funkcjonowaniem Domu i zaspokajaniem potrzeb osób w nim zamieszkujących. Troska o mieszkańca to troska o konkretną osobę, traktowaną bardzo indywidualnie. Poczucie bezpieczeństwa tworzy cały personel Domu, zwłaszcza pracownicy pierwszego kontaktu biorący udział w tworzeniu indywidualnego plan wspierania mieszkańca i koordynujący jego wykonanie. Wychodzą oni z zasady, że upośledzenie umysłowe nie zmniejsza istoty człowieczeństwa, a dla swoich podopiecznych ważne jest by mieć czas i ich akceptować takimi jakimi są. Bowiem „gdy człowiek czuje się kochany, gdy otacza go miłość i ufność, wówczas ubogaca się najgłębsza sfera jego istoty”[11].

    Drugi element to wspólnota cierpienia i przebaczenia, którą tworzą mieszkańcy Domu dotykając wielkiej tajemnicy sensu ludzkiego cierpienia. Cierpienie bowiem wpisane jest  w ich codzienne życie. Mieszkańcy Domu Pomocy Społecznej w Wielkich Oczach to chłopcy i dziewczynki w różnym wieku, o różnych zainteresowaniach, różnym charakterze i sposobie bycia, z bardzo różnych środowisk. Specyfika zachowań chłopców i dziewczynek, chociaż z jednej strony rodzi problemy wychowawcze, z drugiej jest okazją do obustronnego dowartościowania. Wypływające z tych zachowań różnice są także pewnym „bogactwem” zamieszkującej w Domu wspólnoty osób, ale nieraz często są powodem konfliktów, które dzieci i młodzież wraz z personelem uczą się rozwiązywać w atmosferze wzajemnej akceptacji i przebaczenia.

   Trzeci element to radość bycia razem: wspólnota zamieszkania, sąsiedztwa, modlitwy, pracy, zabawy i zainteresowań. Dom Pomocy Społecznej dla osób upośledzonych umysłowo staje się w oczywisty sposób nie tylko miejscem życia, ale w ogóle miejscem człowieka na świecie. Jest także miejscem, w którym istnieje możliwość, a jednocześnie konieczność odtworzenia czy raczej zbudowania na nowo interpersonalnych kontaktów społecznych dla zlikwidowania lub obniżenia odczuwanego poziomu izolacji i opuszczenia przez innych.

    Czwarty element to radość tworzenia. Człowiek jest istotą twórczą. Potrzeba samorealizacji mocno jest wpisana w ludzką godność. Każdy ma prawo do samorealizacji na własnym poziomie możliwości. Działania skierowane na twórczą aktywność dają człowiekowi szansę wyrażania siebie w formie dostępnej i bardzo indywidualnie określonej jego wewnętrznymi i zewnętrznymi predyspozycjami. W domach pomocy społecznej ten rodzaj aktywności przejawia się przede wszystkim w różnorodnej terapii zajęciowej, która  w Domu Pomocy Społecznej w Wielkich oczach ma szeroki zakres. Obejmuje zajęcia plastyczne, muzyczne, teatralne, taneczne.

    Życie codzienne jest tą rzeczywistością, która najbardziej nas dotyka, najbardziej nas kształtuje, a której najmniej poświęca się uwagi, bo przecież jest taka oczywista. Każdy dzień niesie ze sobą bogactwo przeżyć, które nigdy się nie powtórzą, mimo iż czynności, które będziemy wykonywać będą być może te same.

   Priorytetem wspólnej pracy personelu i mieszkańców jest tworzenie klimatu zbliżonego do tego, który panuje w dobrej, prawdziwej wspólnocie rodzinnej. Przyjazna atmosfera, serdeczność i miłość pozwoli wówczas mieszkańcom czuć się i rozwijać poprawnie.

 


[1] S. Wałkiewicz, Formy aktywności osób umysłowo upośledzonych przebywających w domach pomocy społecznej, „Praca Socjalna” 1990, nr 3-4, ss. 76-80.

[2] Por. E. Tarkowska, Życie codzienne w domach pomocy społecznej, Wydawnictwo IFiS  PAN, Warszawa 1994 .

[3] Zob. Ustawa o pomocy społecznej z dn.12.03.2004r., Dz. U. Nr 64, poz. 593.

[4] Zob. Statut, Dom Pomocy Społecznej prowadzony przez Zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia świętego Karola Boromeusza w Wielkich Oczach, Wielkie Oczy 2004, § 3, ust. 4.

[5] Zob. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie domów pomocy społecznej z dn. 15.09.2000 r., Dz. U. Nr 82, poz. 929.

[6] Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie domów pomocy społecznej z dnia 15.09.2000 r., Dz. U. Nr 82, poz. 929.

[7]Por.  E. Tarkowska, Ludzie w instytucji totalnej..., dz. cyt., s. 131.

[8] Zob. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dn. 30.01.1997 r., Dz. U. Nr 14, poz. 76.

[9] Por. O. Lipkowski, Reforma systemu kształcenia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. „Szkoła Specjalna” 1998, nr 1-2, s. 46.

[10] O wielu ciekawych spostrzeżeniach na temat integracji ze środowiskiem osób niepełnosprawnych można przeczytać w pracy zbiorowej Grażyny Dryżałowskiej i Hanny Żuraw , Integracja społeczna osób niepełnosprawnych, Wydawnictwo „Żak”, Warszawa 2004.

[11] Jean Vanier, Wspólnota miejscem radości i przebaczenia, EDITIONS SPOTKANIA, Warszawa 1991, s. 212.

© Wszelkie prawa zastrzezone     INTERAKTYWNA POLSKA
Webmaster: Krzysiek, Andrzej, Karol